توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٥٧ - خاتمه مبحث تشبيه

بيان و شرح‌

قوّت تشبيه يا بخاطر اينستكه بحسب ظاهر وجه شبه عموميّت دارد و يا باينستكه مشبّه‌به را بر مشبه بحمل [هو هو] حمل ميكنند لذا تشبيهى كه بر هردو وجه مشتمل باشد در غايت قوّت بوده و آنچه از هردو خالى بوده هيچ قوّتى نداشته و تشبيهى كه تنها واجد يكى از ايندو باشد در حدّ وسط قرار گرفته است و اللّه اعلم بالصّواب.

توضيح‌

قوله: اذا كان اختلاف المراتب و تعدّدها: كلمه [تعددها] عطف تفسير است براى اختلاف المراتب.

قوله: فقوله باعتبار متعلّق الخ: اين عبارت جواب است از سئوال مقدّر باين شرح:

سؤال‌

از كلام مصنّف استفاده ميشود [باعتبار] متعلّق است به [قوّه المبالغه‌] و طبق آن معناى كلام چنين ميشود.

وقتى تمام اركان تشبيه ذكر شوند تشبيه واجد قوّت مبالغه است با اينكه چنين تشبيهى از اصل مبالغه خالى بوده چه رسد به اينكه قوتّ مبالغه را داشته باشد.