توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٨ - وجه شبه مركب حسى و بديع

مقصود از [ماء موصوله‌] وجه شبه بوده و حاصل مراد مصنّف اينستكه:

از وجه شبه‌هائى كه بنظر امر بديع و تازه‌اى ميايند هيئتى استكه با آن حركات استدارى و مستقيم و غير ايندو مقرون بوده و آنرا مركّب لحاظ و اعتبار مى‌كنند و اينگونه از وجه شبه‌ها كه در چنين هياتى مى‌آيند بدو نحو مى‌باشند:

الف: آنكه با حركت غير آن‌كه مقصود اوصاف جسم است نظير شكل و رنگ مقرون باشند.

البتّه بايد توجّه داشت كه عبارت كتاب اسرار البلاغه در اينمقام واضح‌تر و روشن‌تر مى‌باشد صاحب اين كتاب گفته:

مخفى نماند از جمله امورى كه سبب است براينكه تشبيه دقيق و سحرآميز گردد اينستكه آنرا در هيئتى كه حركات بر آن واقع شده‌اند بياورند و هيئتى كه در تشبيه مقصود است بدو نحو مى‌باشد.

١- آنكه با غير خود از اوصاف مقرون بوده.

٢- آنكه هيئت حركت مجرّد از اوصاف باشد بطورى كه چيزى زائد بر حركت نباشد، امّا اوّل همچون قول ابو النجم: