آغاز و انجام - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٩٩
تا پس از چند ماه مجموعهاى به چاپ سنگى، حافل رسائلى چند از جبر و اختيار خواجه، و آغاز و انجام وى، و جام جهان نماى، و لوائح جامى، و دو غزل از عارف بزرگ آقا محمد رضاى قمشهاى از مكتبهاى ابتياع كرده است كه گمشده خود را يافته است:
پس از عرض و مقابله نسختين با هم معلوم شده است كه تمام ديباچه آغاز و انجام را كه از آغاز آن تا فصل نخستين آنست، در آن مطبوع نامطبوع سربى، اسقاط كردهاند. و سبب آن همين خطبه غراء شده است كه مثل جناب خواجه نصير الدين طوسى مفاد كريمه هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ را بدان عبارت وجيز و عزيز پارسى بقلم آورده است كه:
گر مطرب حريفان اين پارسى بخواند
در رقص و حالت آرد پيران پارسا را
از اين گونه اسقاط و تحريف در بسيارى از كتب و رسائل حتى در جوامع روائى و روايات روا داشتهاند كه وجه آن بر اهل بصيرت روشن است؛ بلكه از آغاز خواستند با قرآن نيز اين چنين كنند.
چون به چشمت داشتى شيشه كبود
زين سبب عالم كبودت مىنمود
كردهاى تأويل حرف بكر را
خويش را تأويل كن نى ذكر را
در دفتر دل ثبت است كه:
هنر در فهم حرف بخردانست
نه تعجيل سخن در رد آنست
ترا گرديدهاى تنگ است و تاريك
مكن عيب نكات تيز و باريك