و خزانة مدرك المعنى هو القوة التى تسمى حافظة. و هذه القوة تسمى ايضا متذكرة فتكون حافظة لصيانتها ما فيها، و متذكرة لسرعة استعدادها لاستثباته و التصور به مستعيدة اياه اذا فقد. الخ ١.

و در آخر فصل پنجم مقاله اولى گويد:

الوهم تخدمه قوتان، قوة بعده و قوة قبله، فالقوة التى بعده هى القوة التى تحفظ ما اداه الوهم أى الذاكره؛ و القوة التى هى قبله هى جميع القوى الحيوانية. ٢

ص ٥٧ و هر نفس كه متابعت هوى كند شروع است در بيان درهاى دوزخ، انسان از درهاى دوزخ، دوزخى مى‌شود. چون قوى و عمال نفس در تحت فرمان عقل نباشند هر يك آنچه را كه در انسان مى‌آورند همه شاخه‌هاى دوزخ‌اند، و دانستى كه انسان به علم و عمل سازنده خود است. در اين مطلب نكته‌اى در هزار و يك نكته داريم و آن اين كه:

هر يك از اخلاق فاسده شاخه‌اى از درختهاى دوزخ است و هر كس متصل به شاخه‌اى از شاخه‌ها باشد او را بدوزخ مى‌كشاند از اين‌

(١)- (ج ١ ص ٣٣٤ ط ١).

(٢)- (ص ٢٩٣ ج ١ ط ١)،