در رساله انسان و قرآن اين كمترين چندين روايت تمثل و بحث از آن در تحت عنوان رؤيت و تمثل نقل و تحقيق شده است و خود مقاله‌ايست كه براى نيل به مقاصد مقام مفيد است. اين مقاله در تمثل براى اهل فن اهميت بسزا دارد، و تدبر در مباحث آن كه از منابع منطق وحى سرچشمه گرفته است درهايى از معارف به سوى انسان مى‌گشايد. و هر يك از آيات و روايات و كلمات مشايخ در اين مطلب شريف، چراغ فرا راه سالك مسالك حقايق است. و روايات گردآمده در اين مقام، در طول مدتى مديد از فحص در جوامع روائى و جز آنها تحصيل شده است مرجو از مفيض خيرات اين كه نفوس مستعده را مفيد افتد.

فصل بيستم‌

ص ٧١ ثواب از فضل خدا است و عقاب از عدل او ...،

جزاى عمل صالح فضل الهى است كه به معونت روح است لهذا مضاعف ميشود يكى تا هزار و چهار صد و زياده، و جزاى عمل غير صالح عدل الهى است كه بمعونت نفس است لهذا يكى را يكى ميرسد.

قرآن مجيد ميفرمايد: مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَ اللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ‌ (بقره ٢٦٥) هفتصد چون مضاعف شود هزار و چهار صد گردد، و زياده واسع عليم است، و يكى را يكى رسد اشاره است به كريمه‌ وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلا يُجْزى‌ إِلَّا مِثْلَها وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ‌ (انعام ١٦٣) و به كريمه‌