اعلم أن للكلام و الكتاب لكونها من الممكنات بداية و نهاية. و لما كان الانسان مفطورا على صورة الرحمن فلنعمد اليه اولا و نبين كيفية صدور همامنه و عودهما اليه ليكون هذا ذريعة الى معرفة كلام اللّه و كتابه من حيث المبدأ و الغاية و مرقاة اليها. الخ. فراجع‌ ص ٤٥ پس صحيفه وجود عالم خلق كتاب خدا است جل جلاله.

عارف شبسترى در گلشن راز در اين مقام نيكو فرموده است:

به نزد آنكه جانش در تجلى است‌

همه عالم كتاب حق تعالى است‌

عرض اعراب و جوهر چون حروف است‌

مراتب همچو آيات وقوف است‌

ازو هر عالمى يك سوره خاص‌

يكى شد فاتحه وانديگر اخلاص‌

بدان كه قرآن كتبى صورت كتيبه خاتم صلى اللّه عليه و آله و سلم است، و قرآن عينى كه صحيفه وجود عالم خلق است صورت عينيه آن جناب است و در ديگر انسانهاى كامل نيز با حفظ مراتب بدين مثابت است و در حقيقت قرآن جمع و فرقان تفصيل است. ما اين مسائل را در رساله قرآن و انسان ياد شده عنوان كرده‌ايم اگر خواهى رجوع كن و در اينجا به چند بيتى از دفتر دل اكتفاء مى‌كنيم:

به بسم اللّه الرحمن الرحيم است‌

سراسر آنچه قرآن كريم است‌

بود خود بسمله در نقطه با

كه نقطه آمد اصل كل اشيا

ولى اين نقطه كتبى نمود است‌

از آن نقطه كه خود عين وجود است‌