كرده‌اند، و تا كم كم سخن از تناسخ حق و تناسخ باطل پيش آمد كه بدان اشاره كرده‌ايم لا جرم بزرگانى كه شناخته شده‌اند آنان تناسخ حق را گفته‌اند، و آنان كه ناشناخته مانده‌اند تناسخ باطل را. و قيصرى و ساير مشايخ عرفا را در تناسخ حق سخن ديگر است به شرح قيصرى بر فص شيثى فصوص الحكم رجوع شود (ص ١٢٥ ط ١)، و آن وجه را كه صاحب اسفار در بيان تناسخ حق گفته است، قيصرى نيز در همين جا ذكر كرده است چنانكه در كتاب عرفان و حكمت متعاليه در منابع اسفار گفته‌ايم.

علاوه اين كه نويسندگان ملل و نحل چون شهرستانى و ابن حزم متكلم مورخ‌اند نه حكيم محقق، لذا از مفاهيم ظواهر عبارات حكماى آلهى، اسنادهاى بسيارى روا داشته‌اند و چيزهايى انگاشته‌اند.

تبصره: در صحف عارفان از تكامل برزخى نيز سخن به ميان آمده است، چند مورد را كه يادداشت داريم مى‌نگاريم تا متتبع محقق را بكار آيد:

الف- باب شصت و سه فتوحات مكيه محيى الدين عربى.

ب- فص شيثى فصوص الحكم، شرح قيصرى (ص ١٩٧ ط ١) ج- كتاب التجليات شيخ محيى الدين عربى.

د- فص شعيبى فصوص الحكم، شرح قيصرى (ص ٢٨٤ ط ١) ه- فص عزيرى فصوص الحكم. شرح قيصرى (ص ٣١٣ ط ١) و- اول فص الياسى فصوص الحكم از شرح قيصرى (ص ٤١٢ ط ١) و نيز آخر فص يونسى از همين شرح (ص ٣٨٥) و نيز در تفسير فاتحه صدر قونوى در تفسير رب العالمين (ص ٢٩٦- ٢٩٨ ط مصر) كه در مزاج‌

آغاز و انجام متن ١٨٠ فصل سيزدهم ..... ص : ١٦٣