صنف دويم كسانى كه‌ وَ حَبِطَ ما صَنَعُوا فِيها وَ باطِلٌ ما كانُوا يَعْمَلُونَ‌ ٤ در شأن ايشان است، وَ قَدِمْنا إِلى‌ ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً ٥.

و طايفه سيم از اهل حساب كه، خَلَطُوا عَمَلًا صالِحاً وَ آخَرَ سَيِّئاً ٦. و ايشان دو صنف باشند:

صنفى كه حساب خود هميشه مى‌كنند، «حاسبوا انفسكم قبل ان تحاسبوا» ٧ شنيده‌اند، لا جرم بقيامت‌ يُحاسَبُ حِساباً يَسِيراً ٨ باشند. و صنفى كه از حساب و كتاب غافل بوده باشند، لا جرم بمناقشه حساب گرفتار شوند، «و من نوقش فى الحساب فقط عذب» ٩. و حساب عبارت از حصر و جمع آثار حسنات و سيئات است كه تقديم يافته باشد تا بحكم عدل جزاى خود هر يكى بيابند و موقنان هميشه مشاهد موقف حساب باشند، «لا يؤخر حساب المؤمن الى يوم القيامة» ١٠.

يادداشت‌ها

(١)- در آن بدون حساب روزى داده شوند. (غافر ٤٠/ ٤٠)

(٢)- چيزى از حساب ايشان بر تو نيست و چيزى از حساب تو بر ايشان نيست.

(انعام ٦/ ٥٢)

(٣)- خدا بدى‌هايشان را به خوبى تبديل مى‌كند. (فرقان ٢٥/ ٧٠)

(٤)- و آنچه در دنيا كردند پوچ شد و آنچه ميكنند ناچيز است. (هود ١١/ ١٦)

(٥)- و پيش فرستاديم به آنچه كردند كارى را پس آن را غبارى پراكنده گردانديم.

(فرقان ٢٥/ ٢٣)

(٦)- كارى نيكو را با (كار) بد ديگرى آميختند. (توبه ٩/ ١٠٢)

(٧)- (كارهاى) خود را برشماريد پيش از آنكه (كارهاى شما را) بر شمارند.

(حديث)

(٨)- شمار شود، شمارى آسان. (انشقاق ٨٤/ ٨)

(٩)- آنكه در شمار سبك شمرده شود هرآينه عذاب شود. (حديث)

(١٠)- حساب مؤمن به روز رستاخيز پس انداخته نشود. (حديث)