و بدان كه اين قرائت لفظى ما در اين نشأه مثالى از قرائتهاى ما در نشئات ديگر است چنانكه جميع آثار و احوال اين نشأه أمثله و اظلال عوالم ماوراى آنند و فقط نفس ناطقه را قابليت چنين ارتقاء است و اين همان مقام فوق تجردى است كه او را است. تفصيل اين مباحث را از رساله ما در درجات قرآن طلب بايد كرد.

در روايات اهل بيت عصمت و وحى، نور بر جوهر نفس انسانى اطلاق شده است كما فى الكافى باسناده عن ابى عبد اللّه عليه السلام قال:

ان ابليس قاس نفسه بآدم فقال خلقتنى من نار و خلقته من طين فلو قاس الجوهر الذى خلق اللّه منه آدم بالنار كان ذلك اكثر نورا و ضياء من النار ١ مرحوم استاد علامه شعرانى در تعليقاتش بر وافى در بيان اين حديث شريف فرمود:

و يعلم منه أن شيئية الشي‌ء بصورته لا بمادته و غلط ابليس و توهم أن الشرف بمادة البدن و لم يعلم ان الانسان انسان بعقله و العقل افضل من الوهم. و هذا الحديث من دقائق العلوم التى لم يعهد صدور مثلها عن غير أئمتنا عليهم السلام فى ذلك العصر.

و نفس ناطقه كه صورت انسان است حى است به حيوة معنويه و مظهر لا تأخذه سنة و لا نوم است در خواب و بيدارى بدن، بيدار است. اين گوهر گرامى وليد عناصر و طبايع نيست كه چون ديگر مركبات دير يا زود فساد پذيرد و تباه شود بلكه «حى بن يقظان» است‌

(١)- (نقل از وافى ج ١ ص ٥٨)