جناب محقق طوسى در اين رساله بر مبناى حكيم و قويم توحيد از ديدگاه مشايخ اهل اللّه كه وحدت صمدى وجود است بحث مى‌كند، چنانكه در بيان خطبه رساله، و در فصل هفدهم اين رساله در تعليقه‌اى بر گفتار پر بارش عنوان كرده‌ايم. و همچنين ديگر مسائل متقن و محكم رساله كه در حقيقت شرح صحيفه نفس است، همه بر مبانى حكمت متعاليه است به همان معنى لطيف كه در شرح فصل نهم نمط دهم اشارات افاده فرموده است كه:

ان حكمة المشائين حكمة بحثية صرفة، و هذه و امثالها إنما تتم مع البحث و النظر بالكشف و الذوق، فالحكمة المشتملة عليها متعالية بالقياس الى الأولى.

و به همين دقيقه صاحب اسفار آن را حكمت متعاليه ناميده است.

و ما به عنوان مدخل، مطالبى را كه در تعليقات اين رساله در پيش داريم، تقديم مى‌داريم:

بدان كه مبحث نفس ناطقه انسانى، قلب و قطب جميع مباحث حكميه، و محور تمام مسائل علوم عقليه و نقليه، و اساس همه خيرات‌