اين رساله از آغاز به آغاز و انجام شهرت يافت چنانكه سيد حيدر آملى در جامع الاسرار به آغاز انجام نام برده است، و لكن جناب خواجه آن را به اسم «تذكره» نام مى‌برد كه تذكره در آغاز و انجام است، چنانكه در چند جاى ديباچه بدان نص دارد، و در تسميه آن به كريمه‌ إِنَّ هذِهِ تَذْكِرَةٌ فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ إِلى‌ رَبِّهِ سَبِيلًا، تبرك و تمسك جسته است.

چنانكه در علم هيأت نيز به نام تذكره رساله‌اى دارد كه دانشمندان بزرگ: خفرى و بر جندى و نيشابورى بر آن شرح نوشته‌اند و شرح تذكره خفرى در علم هيأت استدلالى، از كتب درسى است كه در رتبه متوسطات قرار گرفته است و بعد از تعلم آن زيجات و مجسطى مى‌خوانند چنانكه اين كمترين در محضر اعلاى مرحوم استاد ذو الفنون جناب علامه حاج ميرزا ابو الحسن شعرانى، روحى فداه كتب هيأت و نجوم را به همين ترتيب فراگرفته است، خواجه در آغاز آن فرمايد: «نريد أن نورد جملة من علم الهيأة تذكرة لبعض الاحباب».

كيف كان در اين رساله، در واقع سخن از شرح حال انسان در هر عالم است، جز اين كه در فصل دوم و هفدهم و برخى از مواضع ديگر در اثناى سخن، به اختصار و ايجاز از آغاز يعنى مبدأ تعالى و آمدن انسان از فطرت اولى اشارتى نموده است؛ نه بدان نحو كه مثلا در مبدأ و معاد شيخ رئيس و مولى صدرا از مبدأ بحث مى‌شود. لذا سزاوار است كه اين رساله را يكى از رسائل در معرفت نفس يعنى روانشناسى‌