است و اين جمله بحكم اين باشد كه، وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوانُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ‌ ١١. پس هر چه در نظر اهل دنيا از وراى حجاب باشد آن را غير حيوان بينند و چون آن حجاب و غطاء از پيش برگيرند، فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ ١٢، و اين آنگاه بود كه از اين حيوة كه بحقيقت مرگست بميرند و بحياة جاودانى آن جهانى كه مرگ اين جهانى است زنده شوند، أَ وَ مَنْ كانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْناهُ وَ جَعَلْنا لَهُ نُوراً يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ كَمَنْ مَثَلُهُ فِي الظُّلُماتِ لَيْسَ بِخارِجٍ مِنْها ١٣ آن را چنان بينند كه باشد و اينست اجابت دعاء «اللهم ارنا الاشياء كما هى» ١٤ پس هر كس را بعد از كشف غطاء وحدت بصر كتاب خود ببايد خواند و حساب خود بكرد كُلَّ إِنسانٍ أَلْزَمْناهُ طائِرَهُ فِي عُنُقِهِ وَ نُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ كِتاباً يَلْقاهُ مَنْشُوراً، اقْرَأْ كِتابَكَ كَفى‌ بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً ١٥. اگر سابق بالخيرات باشد يا اهل يمين بحكم «كما تعيشون تموتون و كما تموتون تبعثون» ١٦ كتابش از پيش رو يا از جانب راستش باز دهند، فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ، فَسَوْفَ يُحاسَبُ حِساباً يَسِيراً ١٧. و اگر از جمله منكوسان باشد، وَ لَوْ تَرى‌ إِذِ الْمُجْرِمُونَ ناكِسُوا رُؤُسِهِمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ‌ ١٨، يا اهل شمال كتابش از وراء ظهرش باو دهند يا از جانب چپ، وَ أَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ وَراءَ ظَهْرِهِ‌. وَ أَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِشِمالِهِ‌ ١٩.

يادداشت‌ها

(١)- و آنگاه كه فراگيرندگان (فرشتگان نگهبان اعمال انسان و نويسندگان آنها) كه در چپ و راست انسان همنشين اويند، كردارهاى او را باز نويسند.

(ق ٥٠/ ١٧)

(٢)- آنان كه گفتند پروردگار ما خداست سپس ايستادگى كردند، فرشتگان بر ايشان فرود مى‌آيند كه نترسيد و اندوهگين نباشيد و مژده باد شما را