الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ‌ (نحل ١٢٦) ص ٦٢ مثل الجنة التى الآية، اين دو بيت عارف رومى در دفتر سوم مثنوى كه چهار جوى دارد ناظر به اين چهار نهر است.

آب صبرت آب جوى خلد شد

جوى شير خلد مهر توست وود

ذوق طاعت گشت جوى انگبين‌

مستى و شوق تو جوى خمر بين‌

خواجه در روضة التسليم (ص ١٤١ ط ١) به همين وزان آغاز و انجام گويد: چهار جوى بهشت به حكم تنزيل آب و شير و انگبين و شراب است و به حكم تأويل بر چهار انواع علوم است الخ.

ص ٦٢ و اتوا به متشابها الآيه، در بيان اين كريمه و آيات ديگر كه جزا متشابه عمل است و بين عمل و جزاء وفاق است، جزاء وفاقا، علاوه بر آنچه در مدخل اين تعليقات گفته‌ايم در چند درس اواخر دروس اتحاد عاقل به معقول در تجسم اعمال بحث كرده‌ايم و آيات ديگر و رواياتى مبين و مفسر در اين مطالب مهم ذكر كرده‌ايم، اگر خواهى رجوع كن.

ص ٦٢ و در دوزخ به ازاء اين هر چهار نهر ...،

غذاى نفس ناطقه معارف است و آن معارف، مقامات و درجات اوست كه در حقيقت جنات اوست بلكه فوق جنت كه بهشت آفرين را يافته است، اگر نفس را از غذاى معارف بازداشت، ناچار به جاى آن آكنده از زخارف است كه دركات اوست.