آغاز و انجام - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ١٥٩
انسان سازند.
عارف رومى در دفتر اول مثنوى نيكو گفته است:
كودك اول چون بزايد شير نوش
مدتى خامش بود او جمله گوش
مدتى مىبايدش لب دوختن
از سخنگويان سخن آموختن
تا نياموزد نگويد صد يكى
ور بگويد حشو گويد بىشكى
ور نباشد گوش تىتى مىكند
خويشتن را گنگ گيتى مىكند
كر اصلى كش نبود آغاز گوش
لال باشد كى كند در نطق جوش
زانكه اول سمع بايد نطق را
سوى منطق از ره سمع اندرا
أدخلوا الابيات من ابوابها
و اطلبوا الارزاق من اسبابها
تبصره: صاحب اسفار بعضى از مطالب اين فصل را در فصل سوم و چهارم موقف هفتم الهيات اسفار آورده است در آغاز فصل سوم فرمايد: قال بعض المحققين ان كلام اللّه كتابه الخ و در وسط فصل چهارم گويد: قال بعض المحققين ان الانسان مادام فى مضيق البدن و سجن الدنيا الخ (ص ١٠١ و ١٠٢ ج ٣ ط) مرادش از اين محقق خواجه طوسى است و عبارت صاحب اسفار در فصل چهارم از قال بعض المحققين تا آخر آن ترجمه كلام خواجه در اين فصل از «و مردم تا در تحت زمان و مكاناند آيات بر وى مىخوانند» تا آخر فصل است چنانكه به مقابله معلوم مىگردد.
و همچنين مرحوم فيض در آخرين فصل باب سيزدهم علم اليقين (ص ٢٢١ ط ١ سنگى رحلى) در طى سماء خواجه را به بعض المحققين نام مىبرد و مطالب اين فصل آغاز و انجام را بعربى نقل كرده است. و در اول فصل فرمايد: