محکوم قانون علیت و مظهری از مظاهر آن است ، عاملی که خود تجلی اراده‌ حق و مظهر خواست او و آلت اجرای قضا و قدر او نباشد یا از حوزه قانون‌ علیت خارج بوده باشد و در مقابل آن عرض اندام کند ، تصور ندارد . پس تغییر و تبدیل سرنوشت به معنی قیام عاملی در نقطه مقابل قضا و قدر یا در جهت مخالف قانون علیت ، محال و ممتنع است .

حقیقت ممکن

و اما تغییر سرنوشت به معنی اینکه عاملی که خود نیز از مظاهر قضا و قدر الهی و حلقه‌ای از حلقات علیت است سبب تغییر و تبدیل سرنوشتی بشود ، و به عبارت دیگر ، تغییر سرنوشت به موجب سرنوشت و تبدیل قضا و قدر به حکم قضا و قدر ، هر چند شگفت و مشکل به نظر می‌رسد اما حقیقت است . شگفت‌تر آنجاست که قضا و قدر را از جنبه الهی در نظر بگیریم ، زیرا تغییر قضا و قدر از این جنبه ، مفهوم تغییر در عالم علوی و الواح و کتب‌ ملکوتی و علم الهی به خود می‌گیرد . مگر ممکن است در علم خداوند تغییر و تبدیل پیدا شود ؟ ! این شگفتی آنگاه به سرحد نهایی خود می‌رسد که حوادث‌ سفلی و مخصوصا اراده و افعال و اعمال انسانی را سبب تغییراتی و محو و اثباتهایی در عالم علوی و برخی الواح تقدیری و کتب ملکوتی بدانیم . مگر نه این است که نظام سفلی و عینی ناشی از نظام علوی و علمی و منبعث از اوست ؟ مگر نه این است که عالم سفلی ، دانی