عجالتا در این مقدمه به همین اندازه که نمونه‌ای از مطلب است ، قناعت‌ کنم و تفصیل مطلب را بعد به صورت رساله‌ای جداگانه درآورده ، مقدمه و اولین شماره این سلسله مباحث قرار دهم . در این رساله همه مطالب و مسائل مربوط به سرنوشت و قضا و قدر ذکر نشده است ، زیرا هدف اصلی و عمده ، بررسی تأثیر و عدم تأثیر این فکر و عقیده در انحطاط مسلمین است ، لهذا از ذکر قسمتهایی که با این جهت‌ ارتباط ندارد و از جنبه دیگر نیز ضرورتی برای ذکر آنها احساس نمی‌شد ، خودداری شده است . این مسأله در میان مسلمین سابقه طولانی دارد ، از صدر اسلام در میان‌ مسلمین مطرح بوده ، مفسرین ، متکلمین ، فلاسفه ، عرفا و حتی شعرا و ادبا درباره آن بحث کرده‌اند . بررسی سیر این مسأله در میان این طبقات ، خود مستلزم کتاب مستقلی است . بعلاوه آیات و روایات زیادی که نمونه عمق‌ معارف اسلامی است ، در این مورد وارد شده است و همین آیات و روایات‌ است که راهنمای فلاسفه اسلامی واقع شده و فلسفه الهی اسلامی را بسی پرمایه‌ و باطراوت کرده است که با فلسفه یونانی قبل از اسلام قابل مقایسه نیست‌ و بررسی این آیات و روایات خود مبحثی مفصل و جالب است . از اینها گذشته ، در معارف اسلامی مسائل و موضوعاتی مربوط به این مبحث‌ وجود دارد که با در نظر گرفتن اصول برهانی از یک طرف و آثار نقلی از طرف دیگر ، بیان و توضیح آنها ساده نیست ، از آن جمله است موضوع شب و روز " قدر " که در سوره‌ای از قرآن کریم به صراحت از آن یاد شده است و مورد اتفاق شیعه و سنی است ، از آن جمله است مسأله " بداء " که از معارف مسلم شیعه است و ریشه قرآنی دارد .