در خاتمه بحث سرنوشت و قضا و قدر ، بد نیست به ذکر معروفترین‌ اشکالات جبریون بپردازیم و آن را تجزیه و تحلیل نماییم تا پاسخ آن روشن‌ گردد . جبریون ادله و شواهد زیادی از نقل و عقل بر مدعای خود اقامه کرده‌اند . جبریون مسلمان آیات قضا و قدر قرآن را که قبلا نقل کردیم ، مستمسک قرار داده‌اند و احیانا به کلماتی از رسول اکرم ( صلی الله علیه و آله ) یا ائمه اطهار ( علیهم السلام ) نیز در این زمینه استشهاد شده است . ادله عقلی که از طرف جبریون بر این مدعا اقامه شده بسیار است . ما در پاورقیهای جلد سوم اصول فلسفه برخی از آنها را ذکر و انتقاد کرده‌ایم . معروفترین شبهه جبر همان است که با مسأله قضا و قدر به مفهوم الهی ، یعنی با مسأله علم خداوند مربوط است و آن این است : خداوند از ازل ، از آنچه واقع می‌شود و آنچه واقع نمی‌شود آگاه است و هیچ حادثه‌ای نیست که از علم ازلی الهی پنهان باشد . از طرفی ، علم الهی‌ نه تغییرپذیر است و نه خلاف پذیر ، یعنی نه ممکن است عوض شود و صورت‌ دیگر پیدا کند زیرا تغییر با تمامیت و کمال ذات واجب الوجود منافی‌ است ، و نه ممکن است آنچه او از ازل می‌داند با آنچه واقع می‌شود مخالف‌ و مغایر باشد زیرا لازم می‌آید علم او علم نباشد ، جهل باشد ، این نیز با تمامیت و کمال وجود مطلق