" قضا " به معنی حکم و قطع و فیصله دادن است . قاضی را از این جهت‌ قاضی می‌گویند که میان متخاصمین حکم می‌کند و به کار آنها فیصله می‌دهد . در قرآن کریم این کلمه زیاد استعمال شده ، چه در مورد بشر و چه در مورد خدا و چه در مورد قطع و فصل قولی که سخنی موجب قطع و فصلی بشود و چه در مورد قطع و فصل عملی و تکوینی که حقیقتی از حقایق موجب قطع و فصل گردد . " قدر " به معنی اندازه و تعیین است . این کلمه نیز به همین معنی در قرآن کریم زیاد استعمال شده است . حوادث جهان از آن جهت که وقوع آنها در علم و مشیت الهی قطعیت و تحتم یافته است ، مقضی به قضای الهی می‌باشند و از آن جهت که حدود و اندازه و موقعیت مکانی و زمانی آنها تعیین شده است ، مقدر به تقدیر الهی می‌باشند . حکما و متکلمین در این زمینه اصطلاحات و بیانات خاصی دارند و چون‌ مربوط است به مسأله علم باری تعالی و مراتب علم باری و آنها نیز بستگی‌ دارد به مسائل زیادی از آن جمله تحقیق در عوالم کلی وجود ، ما در این‌ مقاله وارد بحث آنها نمی‌شویم . حاجی سبزواری در منظومه معروف خود می‌گوید :

اذ یکشف الاشیاء مرات له

فذا مراتب یبان علمه

عنایه و قلم لوح قضا

و قدر سجل کون یرتضی