انسان و سرنوشت - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٨

همچنین صدقات و احسانها یکی دیگر از عوامل و مظاهر قضا و قدر است که‌ از مجاری معنوی در تغییر و تبدیل سرنوشتها مؤثر است .
به طور کلی گناه و طاعت ، توبه و پرده‌دری ، عدل و ظلم ، نیکوکاری و بدکاری ، دعا و نفرین و امثال اینها از اموری می‌باشند که در سرنوشت بشر از نظر عمر و سلامت و روزی مؤثر می‌باشند . امام صادق ( ع ) فرمود : « من یموت بالذنوب اکثر ممن یموت بالاجال ، و من یعیش بالاحسان اکثر ممن یعیش بالاعمار » [١] .
عدد کسانی که به واسطه گناهان می‌میرند از کسانی که به واسطه سرآمدن عمر می‌میرند بیشتر است و عدد کسانی که به سبب نیکوکاری زندگی دراز می‌کنند از کسانی که با عمر اصلی خود زندگی می‌کنند افزون است .
مقصود حدیث این است که گناهان اجل را تغییر می‌دهند و احسانها و نیکوکاریها عمر را زیاد می‌کنند . یعنی با اینکه اجل و عمر به حکم قضا و قدر الهی تعیین شده‌اند ، این امور عامل تغییر و تبدیل قضا و قدر می‌باشند و البته چنانکه قبلا گفته شد خود این تغییر هم به قضا و قدر الهی است .
ما در اینجا نمی‌توانیم به بررسی کیفیت تأثیر امور معنوی در امور مادی‌ بپردازیم و مجاری علی و معلولی این قضیه را نشان بدهیم . در اینجا نظرات‌ فلسفی دقیقی که با تعبیرات مذهبی نیز کاملا سازگار است اظهار شده . و همچنین در مقام بیان شرایط تأثیر