انسان و سرنوشت - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٦
در تغییر سرنوشت ذکر کردیم از حدود عوامل مادی و تأثیرات آنها تجاوز نمیکرد ، یعنی دنیای حوادث را فقط از جنبه ابعاد مادی و روابط حسی و جسمانی در نظر گرفتیم و عواملی که در علل و معلولات شرکت دادیم تنها عوامل مادی و حسی بود . بدیهی است از نظر جهانبینی مادی تنها باید به همین عوامل و روابط علی و معلولی میان آنها اکتفا کرد . اما از نظر جهان بینی الهی که واقعیت را در چهارچوب ماده و جسم و کیفیات و انفعالات جسمانی محدود و محصور نمیداند ، دنیای حوادث دارای تار و پودهایی بیشتر و پیچیدهتر است و عواملی که در پدید آمدن حوادث شرکت دارند بسی افزونتر میباشند . از نظر مادی عوامل مؤثر در اجل و روزی و سلامت و سعادت و خوشبختی منحصرا مادی است . تنها عوامل مادی است که اجل را نزدیک یا دور میکند ، روزی را توسعه میدهد یا تنگ میکند ، به تن سلامت میدهد یا میگیرد ، خوشبختی و سعادت را تأمین یا نابود میکند . اما از نظر جهان بینی الهی ، علل و عوامل دیگری که عوامل روحی و معنوی نامیده میشوند نیز همدوش عوامل مادی در کار اجل و روزی و سلامت و سعادت و امثال این امور مؤثرند . از نظر جهانبینی الهی ، جهان یک واحد زنده و باشعور است ، اعمال و افعال بشر حساب و عکس العمل دارد ، خوب و بد در مقیاس جهان بیتفاوت نیست ، اعمال خوب و بد بشر مواجه میشود با عکس العملهایی از جهان که احیانا در دوره حیات و زندگی خود فرد به او میرسد . ایذاء جاندار ، اعم از حیوان و انسان ، خصوصا ایذاء به صاحبان حقوق ، از قبیل پدر و مادر و معلم ، آثار سوئی در همین