مطابق آنچه ما توضیح دادیم ، انقسام قضا و قدر به حتمی و غیرحتمی از وضع خاص موجودات سرچشمه می‌گیرد . موجودی که امکانات متعدده دارد و علل‌ مختلف ممکن است در او تأثیر کنند و هر علتی او را در یک مجرا و یک‌ مسیر بخصوص قرار می‌دهد ، مقدرات متعددی دارد ، به هر اندازه که به علل‌ گوناگون بستگی و ارتباط دارد ، مقدرات دارد ، از این رو سرنوشت و قضا و قدر چنین موجودی غیر حتمی است . و اما موجودی که بیش از یک امکان در او نیست و یک مسیر بیشتر برایش ممکن نیست و جز با یک نوع علت سر و کار ندارد سرنوشتش حتمی و غیر قابل تغییر است . به عبارت دیگر ، حتمیت و عدم حتمیت ناشی از جنبه قابلی است نه جنبه فاعلی ، به معنی‌ قابلیت واحد و قابلیتهای متعدده است . از این رو مجردات علوی که فاقد امکان استعدادی می‌باشند و همچنین موجودات طبیعت در بعضی حالات که‌ استعداد بیش از یک آینده را ندارند ، سرنوشتشان حتمی است ، و اما آن‌ دسته از پدیده‌های طبیعت که استعداد بیش از یک آینده را دارند ، سرنوشتشان غیرحتمی است . این بود خلاصه تفسیر و توضیح قضا و قدر حتمی و غیرحتمی . این مسأله طورهای دیگر نیز تفسیر شده است . بعضی به مقیاس انسان‌ تفسیر کرده‌اند ، گفته‌اند واقعیتهایی که تغییر و تبدیل آنها در اختیار انسان نیست ، تقدیرشان حتمی است و واقعیتهایی که تغییر و تبدیل آنها در اختیار انسان است ، تقدیرشان غیرحتمی است . مثلا برای بشر ( لااقل در حال‌ حاضر ) تغییر دادن اوضاع جوی از لحاظ