« کل یوم هو فی شان »[١] .
خداوند هر روز دست در کاری است .
از رسول خدا ( ص ) سؤال شد : " ا نحن فی امر فرغ منه ام فی امر مستانف ؟ ) " ( آیا ما به کارهایی سرگرمیم که خداوند از آنها فارغ شده‌ است ، یا آنکه پس از این ، تکلیف‌آنها روشن می‌شود ؟ ) فرمود : " « فی‌ امر فرغ منه و فی امر مستانف » " [٢] ( شما به کارهایی سرگرمید که هم‌ خداوند از آنها فارغ شده و هم فارغ نشده است ) .

تغییر ناپذیری در طبیعت

گفتیم در زبان پیشوایان دین چه در دعا و چه در غیر دعا از دوگونگی قضا و قدر یاد شده است ، و توضیح دادیم که مجردات علوی ، قضا و قدرشان حتمی‌ است ، برخلاف موجودات طبیعت . باید اضافه کنیم که در طبیعت نیز قضا و قدرهای حتمی ، و به عبارت دیگر ، جریانهای غیر قابل تبدیل هست . در طبیعت ، هر موجودی مسبوق به عدم است و باید از موجودات دیگر سرچشمه‌ بگیرد ، این قضای حتمی است . هر موجود طبیعی باید راه فنا و زوال پیش‌ بگیرد مگر اینکه تبدیل شود به موجود غیر مادی . این نیز قضا و قدر حتمی‌ است . موجودات جهان طبیعت به مرحله‌ای می‌رسند که تغییر مسیر

[١] رحمن / . ٢٩ [٢] شرح اصول کافی ملاصدرا ، ذیل حدیث . ٣٩٤