اعمال و افعال بشر از آن سلسله حوادث است که سرنوشت حتمی و تخلف‌ ناپذیر ندارد ، زیرا بستگی دارد به هزاران علل و اسباب و از آن جمله‌ انواع اراده‌ها و انتخابها و اختیارها که از خود بشر ظهور می‌کند . تمام‌ امکاناتی که در مورد جمادات و نباتات و افعال غریزی حیوان وجود دارد و تمام " اگر " هایی که در وقوع آنها هست ، در افعال و اعمال بشر هست . در رشد یک درخت و یا انجام عمل غریزی یک حیوان ، هزاران " اگر " که‌ همان شرایط طبیعی هستند می‌توانند وجود داشته باشند . همه آن " اگر " ها در افعال و اعمال انسان هست بعلاوه اینکه در انسان عقل و شعور و اراده‌ اخلاقی و قوه انتخاب و ترجیح آفریده شده است . انسان قادر است عملی را که صد درصد با غریزه طبیعی و حیوانی او موافق‌ است و هیچ رادع و مانع خارجی وجود ندارد ، به حکم تشخیص و مصلحت‌ اندیشی ترک کند ، و قادر است کاری را که صد در صد مخالف طبیعت اوست‌ و هیچ گونه عامل اجبار کننده خارجی هم وجود ندارد ، به حکم مصلحت اندیشی‌ و نیروی خرد ، آن را انجام دهد . انسان مانند حیوان تحت تأثیر محرکات‌ نفسانی و رغبتهای درونی واقع می‌شود ، اما در مقابل آنها دست بسته و مسخر نیست ، از یک نوع حریتی برخوردار است . یعنی اگر همه عواملی که برای‌ یک حیوان در انجام عمل غریزی فراهم است و الزاما او را وادار به عمل و حرکت می‌کند برای انسان فراهم باشد ، تازه راه فعل و ترک