اینها مجموع موضوعاتی است که از نظر اینجانب باید جزء این سلسله‌ مباحث قرار گیرند . نه مدعی استقصا هستم و نه مدعی حسن ترتیب . ممکن‌ است موضوعات دیگری باشد که باید در این ردیف قرار گیرد و از نظر من‌ پنهان مانده باشد . اینجانب نه خود را قادر به بحث در تمام این‌ موضوعات می‌داند و نه به فرض قدرت ، چنین وقت و فرصتی را داراست . برای بعضی از این موضوعات که از آن جمله است شماره‌های ١ و ٢ یادداشتهایی دارد و امیدوار است موفق گردد آنها را تنظیم کرده و هر چه‌ زودتر در دسترس عموم بگذارد . اگر فضلا و نویسندگان با ارزش ما بذل توجه بفرمایند و در هر یک از موضوعات نامبرده که اطلاعات کافی دارند ، تحقیقی عالمانه به عمل آورند و آن را جزء این سلسله مباحث قرار داده و مطلبی را که اختیار فرموده‌اند به‌ اطلاع این بنده برسانند ، موجب امتنان اینجانب خواهد بود . نخستین روزی که متوجه شدم غربیان اعتقاد به قضا و قدر را یکی از علل‌ بلکه علت اصلی انحطاط مسلمین می‌دانند ، در حدود بیست سال پیش ، ایام‌ طلبگی در حوزه علمیه قم بود . جلد دوم کتاب زندگانی محمد تألیف دکتر محمد حسنین هیکل ترجمه‌ ابوالقاسم پاینده را می‌خواندم . در آخر این کتاب خاتمه‌ای دارد مشتمل بر دو مبحث : . ١ تمدن اسلامی چنانکه قرآن شرح می‌دهد . . ٢ خاورشناسان و تمدن اسلامی . در مبحث دوم سخنی از یک نویسنده معروف آمریکایی به نام " واشنگتن‌ ارونگ " که کتابی در سرگذشت پیغمبر اسلام نوشته است ، نقل می‌کند . واشنگتن ارونگ به نقل دکتر هیکل در خاتمه