دیگران تدریجا و قدم به قدم در اثر آشنایی اصولی با این گونه مسائل و تعمق و تفکر زیاد توأم با توسل به قرآن مجید و کلمات رسول اکرم ( ص ) و ائمه دین مخصوصا علی ( علیه السلام ) به این حریم راه یافته‌اند . بعضی از دانشمندانی که در عصر ما زندگی می‌کرده‌اند با آنکه از لحاظ طرز تفکر اجتماعی و تجزیه و تحلیل آن مسائل از خود شایستگی نشان می‌دهند ، وقتی که به این گونه مسائل می‌رسند همان اندازه دچار سرگیجه می‌شوند که‌ متکلمین می‌شدند . برای نمونه ، احمد امین مصری صاحب کتابهای فجرالاسلام و ضحی الاسلام و ظهر الاسلام و یوم الاسلام را می‌توان ذکر کرد . احمد امین در بررسیهای اجتماعی تا حد زیادی از خود شایستگی نشان می‌دهد ، اما در این گونه مسائل همان اندازه ناتوان است که متکلمین ناتوان‌ بوده‌اند . احمد امین در آخر فجرالاسلام فصلی تحت عنوان جبر و قدر باز کرده‌ است ، اما مجموعا فهمیده می‌شود که از نظر او اعتقاد به تقدیر با عقیده‌ جبر مساوی است . احمد امین باور نمی‌کند که اخبار تقدیر صحتی داشته باشد ، همان طوری که نمی‌تواند باور کند نهج البلاغه از حضرت علی ( علیه السلام‌ ) است . البته او از این جهات گناهکار نیست ، سرمایه علمی او به او اجازه قبول نمی‌دهد . اصولا باید دانست دانشمندی که سرمایه‌اش‌منحصر به‌ علوم اجتماعی است ، چه اروپایی و چه مصری و چه ایرانی ، هرگز قادر نیست‌ با آن سرمایه در تاریخ معارف اسلامی اظهار نظر نماید . تاریخ نویسان و شرق شناسان اروپایی هر وقت در این مسأله اظهار نظر کرده‌اند ، یا رسما اسلام را یک دین جبری معرفی کرده‌اند یا مدعی شده‌اند که‌ عقیده قضا و قدر در قرآن نیست و در صدر اسلام