انسان و سرنوشت - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠٤
همه چیز در عین اینکه فعل فاعل و سبب نزدیک خود است ، فعل خدا هم هست
.
در تحف العقول صفحه ٤٦٨ ضمن حدیث مفصلی از امام هادی ( ع ) که
مینماید رسالهای است که امام در موضوع جبر و تفویض و عدل به گروهی از
شیعیان نوشته است [١] ، مینویسد :
شخصی از حضرت امیرالمؤمنین علی ( علیه السلام ) از قدرت و استطاعت
سؤال کرد که آیا انسان قدرت و استطاعت دارد و کارها را با قدرت و
استطاعت خود میکند یا فاقد قدرت و استطاعت است ؟ و اگر قدرت و
استطاعت دارد و کارها را با حول و قوه خود میکند ، پس دخالت خداوند در
کاری که انسان به قدرت و استطاعت خود میکند چگونه است ؟
از متن حدیث چنین استفاده میشود که سؤال کننده معتقد بوده که انسان
دارای قدرت و استطاعت هست و کارها را با قدرت و استطاعت خود میکند ،
بنابراین دخالت تقدیر الهی برایش غیر مفهوم بوده است .
امام به او فرمود :
« سألت عن الاستطاعة ، تملکها من دون الله او مع الله ؟ »
تو از استطاعت سؤال کردی . آیا تو که مالک این استطاعت هستی ، به
خودی خود و بدون دخالت خداوند صاحب این استطاعتی یا با شرکت خداوند
صاحب آن هستی ؟
سؤال کننده در جواب متحیر ماند چه بگوید . امام فرمود :
[١] در احتجاج طبرسی این حدیث نقل شده و نوشته است که امام این رساله را در جواب اهل اهواز نگاشته است .