انسان و سرنوشت

انسان و سرنوشت - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠٤

همه چیز در عین اینکه فعل فاعل و سبب نزدیک خود است ، فعل خدا هم هست‌ .
در تحف العقول صفحه ٤٦٨ ضمن حدیث مفصلی از امام هادی ( ع ) که‌ می‌نماید رساله‌ای است که امام در موضوع جبر و تفویض و عدل به گروهی از شیعیان نوشته است [١] ، می‌نویسد : شخصی از حضرت امیرالمؤمنین علی ( علیه السلام ) از قدرت و استطاعت‌ سؤال کرد که آیا انسان قدرت و استطاعت دارد و کارها را با قدرت و استطاعت خود می‌کند یا فاقد قدرت و استطاعت است ؟ و اگر قدرت و استطاعت دارد و کارها را با حول و قوه خود می‌کند ، پس دخالت خداوند در کاری که انسان به قدرت و استطاعت خود می‌کند چگونه است ؟ از متن حدیث چنین استفاده می‌شود که سؤال کننده معتقد بوده که انسان‌ دارای قدرت و استطاعت هست و کارها را با قدرت و استطاعت خود می‌کند ، بنابراین دخالت تقدیر الهی برایش غیر مفهوم بوده است .
امام به او فرمود : « سألت عن الاستطاعة ، تملکها من دون الله او مع الله ؟ » تو از استطاعت سؤال کردی . آیا تو که مالک این استطاعت هستی ، به‌ خودی خود و بدون دخالت خداوند صاحب این استطاعتی یا با شرکت خداوند صاحب آن هستی ؟ سؤال کننده در جواب متحیر ماند چه بگوید . امام فرمود :


[١] در احتجاج طبرسی این حدیث نقل شده و نوشته است که امام این رساله‌ را در جواب اهل اهواز نگاشته است .