انسان و سرنوشت - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠٣

« للذین آمنوا انطعم من لو یشاء الله اطعمه »[١] .
هر گاه به آنها گفته شود از روزیهایی که خداوند به شما داده انفاق کنید ، می‌گویند : آیا کسانی را سیر کنیم که خدا اگر می‌خواست خودش آنها را سیر می‌کرد ؟ ( خدا آنها را زده وگر نه خودش آنها را سیر می‌کرد ) .
یا می‌گوید : « ظهر الفساد فی البر و البحر بما کسبت ایدی الناس »[٢] .
فساد در صحرا و دریا پدید آمده به موجب آثاری که بشر از کارهای خود به‌ دست آورده است .
سر مطلب چنانکه قبلا اشاره شد این است که قضا و قدر و مشیت و اراده و علم و عنایت حق تعالی علتی است در طول علل طبیعی نه در عرض آنها .
تمام نظام منظم لانهایی علل و اسباب ، متکی و منبعث است از اراده و مشیت حق و قضا و قدر الهی . تأثیر و علیت این علل و اسباب از نظری عین‌ تأثیر و علیت قضا و قدر است .
از این رو این تقسیم غلط است که بگوییم چه چیزی فعل خداست و چه چیز فعل خدا نیست ، یا آنکه اگر چیزی و فعلی به خدا نسبت داده شد ، بگوییم‌ پس آن چیز فعل مخلوق نیست ، و اگر به مخلوقات نسبت داده شد بگوییم‌ پس آن چیز فعل مخلوق است و فعل خدا نیست . میان خالق و مخلوق تقسیم‌ کار غلط است [٣] .