نهج الذكر (ع-ف) - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٣٦

كاستى هاست و سپس توسّعاً ، در موارد نزديك به اين معنا نيز به كار رفته است . گاه تسبيح ، مجازاً بر ديگر انواع ذكر (مانند : تحميد و تمجيد و غيره) نيز اطلاق مى شود . گاه به نماز نافله نيز «سُبحه» مى گويند و گفته مى شود : «قَضَيتُ سُبحَتى ؛ نافله ام را به جا آوردم» . [١] در احاديث فصل نخست اين بخش ، ضمن تأييد مفهوم لغوى «تسبيح» در تفسير اين ذكر ، به نكاتى قابل توجّه اشاره شده است ، مانند اين كه : ١ . عَلِمَ اللّه ُ عز و جل أَنَّ بَنى آدَمَ يَكذِبونَ عَلَى اللّه ِ عز و جل ، فَقالَ : «سُبحانَ اللّه ِ» ، بَراءَةً مِمّا يَقولونَ . [٢] خداوند مى دانست كه آدميان بر او دروغ مى بندند . از اين رو ، براى تبرئه خود از آنچه آنها مى گويند ، فرمود : «سبحان اللّه ». ٢ . [سُبحانَ اللّه ِ]، أنَفَةٌ للّه ِِ، أما تَرَى الرَّجُلَ إذا عَجِبَ مِنَ الشَّى ءِ قالَ : سُبحانَ اللّه ِ . [٣] سبحان اللّه ، وارسته دانستن خداوند است . مگر نمى بينى كه آدمى هر گاه از چيزى تعجّب كند ، مى گويد : «سبحان اللّه !»؟! ٣ . إذا قالَ العَبدُ : «سُبحانَ اللّه ِ» فَقَد أنِفَ للّه ِِ ، و حَقٌّ عَلَى اللّه ِ أن يَنصُرَهُ . [٤] هر گاه بنده بگويد : «سبحان اللّه » ، خداوند را تنزيه كرده است و بر خداست كه او را يارى كند . ٤ . هُوَ تَعظيمُ جَلالِ اللّه ِ عز و جل ، و تَنزيهُهُ عَمّا قالَ فيهِ كُلُّ مُشرِكٍ ، فَإِذا قالَهَا العَبدُ صَلّى عَلَيهِ كُلُّ مَلَكٍ . [٥]