نهج الذكر (ع-ف) - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٤٣

الرَّحِيمِ» [١] . [٢] خداوند «بسم اللّه الرحمن الرحيم» را به محمّد صلى الله عليه و آله اختصاص داد و او را به آن ، مفتخر ساخت و هيچ يك از پيامبرانش را در آن ، شريك او نكرد ، بجز سليمان عليه السلام را كه به او نيز «بسم اللّه الرحمن الرحيم» عطا كرد ، آن جا كه به نقل از بلقيس مى فرمايد : «نامه اى از گروهى به من رسيده است . آن نامه از سليمان است و جدر آن آمده است:ج بسم اللّه الرحمن الرحيم» . گفتنى است كه از نظر سند ، هر دو دسته روايات ، ضعيف هستند ؛ امّا از نظر دلالت ، مى توان ميان اين دو دسته روايات ، بدين شكل جمع كرد كه امام عليه السلام فرموده باشد : «أوّل كلّ كتاب نُزِّل من السماء بسم اللّه ؛ آغاز هر كتابى كه از آسمان نازل شده ، بسم اللّه است» ، ولى راوى پنداشته كه مقصود امام ، آيه «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَـنِ الرَّحِيمِ» است ؛ امّا با توجه به تعدّد روايات دسته اوّل ، بعيد به نظر مى رسد كه همه راويان ، مرتكب چنين اشتباهى شده باشند . وجوه ديگرى نيز براى جمع دلالى اين دو دسته روايت ، گفته شده كه از اين وجه ، ضعيف ترند.