براى پذيرش تبليغات سازنده دارند . در احاديث اسلامى ، از اين گروه به انسان هاى «عاقل» و «فراگيرنده در مسير نجات» (متعلّمٌ على سبيل النّجاة) تعبير شده است . اين گروه، مخاطب اصلى تبليغات اسلام و همه انبياى الهى هستند و كلمه «المتقين» در آيه دوم سوره بقره : «ذَ لِكَ الْـكِتَـبُ لَا رَيْبَ فِيهِ هُدًى لِّلْمُتَّقِينَ ؛ اين است كتابى كه در [حقّانيت ]آن هيچ ترديدى نيست ؛ [و] مايه هدايت تقوا پيشگان است» ، اشاره به همين گروه دارد . جوان ، به دليل اين كه در آغاز راه زندگى است و فطرت انسانى او آلوده نشده است ، بيشترين تأثير پذيرى را از تبليغات سازنده دارد و به همين دليل، جوانان در صف مقدّم مخاطبان انبياى الهى قرار دارند و در احاديث اسلامى ، توصيه شده كه مبلّغان ، توجه ويژه اى به نسل جوان داشته باشند . [١] دسته دوم كسانى كه فطرت انسانى خود را با كارهاى ناشايسته آلوده كرده اند و از تقواى عقلى برخوردار نيستند ؛ اما آلودگى آنها به مرحله خطرناك و غير قابل علاجْ نرسيده است . از نظر انبياى الهى، اين دسته از مخاطبان، مبتلا به بيمارى موانع شناخت هستند؛ ولى بيمارى آنان قابل درمان است و از اين رو ، بنا بر مسئوليت تبليغى اى كه از جانب خداوند دارند، همچون طبيبى حاذق و مهربان، خود به سراغ بيمارى مى روند و با برنامه ريزى هاى مناسب، گاه با نرمش و گاه با تندى، موانع آگاهى را از ذهن و دل بيمار ، پاك مى كنند و او را از دسته دوم مخاطبانِ خود خارج مى كنند و در دسته اول قرار مى دهند . امام على عليه السلام ، اين هنر بزرگ تبليغاتى پيامبر اسلام را چنين توضيح مى دهد : طَبيبٌ دَوّارٌ بِطِبِّهِ ، قد أحكَمَ مَراهِمَهُ ، وأحمى (أمضى) مَواسِمَهُ ، يَضَعُ ذلكَ حيثُ

[١] . ر . ك تبليغ در قرآن و حديث : ص١٨١ ، ح ١٨٥ .[٢] . ر . ك : نهج البلاغه ، خطبه ١٠٨ ، عيون الحكم والمواعظ ، ص ٣١٩ ح ٥٥٦٤ .[٣] . تبليغ و مبلّغ در آثار شهيد مطهّرى ، ص ١٨٦ .[٤] . انعام، آيه ٣٦ .[٥] . نمل، آيه ٨٠ و ٨١ .[٦] . جاثيه، آيه ٢٣ .[٧] . ر . ك : ص ٥٩ (برپا داشتن حجّت) .