جمعى از روشن فكرْنماها، از حدود نيم قرن پيش ، مى پنداشتند كه روحانى بودن، اساسا شغل نيست و مبلّغان بايد ضمن شغل هاى ديگر، به ترويج ارزش هاى دينى و هدايت مردم بپردازند . آنان مى گفتند : اگر روحانيان در كنار تبليغ ، به كسب و كار نيز بپردازند و نيازى به مردم نداشته باشند ، مى توانند اسلام را آن گونه كه هست ، به مردم ارائه كنند و تحت تأثير خواست كسانى كه نيازهاى اقتصادىِ آنان را تأمين مى كنند ، قرار نگيرند. هرچند نياز مستقيم روحانيان به مردم ، آثار زيانبارى دارد ـ كه توضيح آن گذشت ـ ؛ امّا اين راه حل هم صحيح نيست و به فرموده امام خمينى رحمه الله ، اين فكر، بيشتر از ناحيه كسانى مطرح شده است كه با اساس روحانيت و اسلام ، مخالف هستند . روحانى (مبلّغ دين) بودن ، كارى است مثل كارهاى ديگر و در شرايط كنونى ، ممكن نيست كسى بخواهد در رشته هاى مختلف علوم اسلامى تخصّص داشته باشد و در ضمن ، به كار ديگرى هم براى تأمين نيازهاى زندگى بپردازد .

٢ . تأمين نياز اقتصادىِ مبلّغ توسّط حكومت

در شرايطى كه نظام اسلامى ، موفّق به اجراى احكام نورانى اسلام به طور كامل شده باشد و بيت المال مسلمانان ، به طور متمركز در اختيار دولت اسلامى باشد و از سوى ديگر ، نيازى به نظارت حوزه هاى علميه و پيشوايان دينى بر دستگاه هاى اجرايى و تقنينى و قضايى نباشد ، شايد بهترين راه تأمين نيازهاى اقتصادى روحانيان و