آسايش قرار داده است. «١» اگر كسى بر خلاف طبيعت برنامه ريزى كند، يعنى علاوه بر روز، بخشى از شب را به كار و تلاش بپردازد و خللى به نيازهاى ضرورى خود وارد كند، حدّ «اجمال» و «اعتدال» را رعايت نكرده و بر خلاف كششهاى فطرى و طبيعى گام برداشته است.
قبول كار پرزحمت و رنج‌ برخى در اثر تن آسايى و رفاه طلبى، همواره آسانترين و راحت‌ترين كارها را مى‌جويند و از قبول كارهاى پرزحمت دورى مى‌گزينند، در حالى كه توجّه ندارند انجام كارهاى پرزحمت انسان را آزموده‌تر مى‌سازد و نتيجه زيادى هم در پى دارد، پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله مى‌فرمايد:
«افْضَلُ الْاعْمالِ احْمَزُها» «٢» بهترين كارها، سخت‌ترين آنهاست.
در كارهاى مهمّ و پرزحمت نبايد ترسى به دل راه داد، بلكه بايد با جسارت و جرأت، به آن همّت گماشت. امير مؤمنان عليه‌السّلام مى‌فرمايد:
«اذا هِبْتَ امْراً فَقَعْ فيهِ، فَانَّ شِدَّةَ تَوَقّيهِ اعْظَمُ مِمَّا تَخافُ مِنْهُ» «٣» هر گاه از كارى ترسيدى خود را در آن بيفكن، زيرا حذر كردن تو از آنچه كه از آن مى‌ترسى سخت‌تر است.
ذى القرنين در اين باره الگوى خوبى بر مخاطبان قرآن است؛ زيرا وى زمانى كه در سفر خود به منطقه «بين السدّين» ضرورت وجود «سدّ» را دريافت، با وجود اينكه اين كار بسيار سخت بود و نياز به امكانات، طرّاحى و انديشه دقيق و ظريف بود و زمان‌