٣- فقر و نيازمندى نفس كه هيچ‌گاه سير نمى‌شود و دائم بر حرص و ولع آن افزوده مى‌شود.
٤- نياز معنوى و دائمى به پروردگار.
ديدگاه اسلام‌ در برخى از آيات و روايات اسلامى از فقر و غنا تمجيد و ستايش شده، در پاره‌اى ديگر، نكوهش گرديده كه در نظر اوّل نوعى تضاد و تناقض را تداعى مى‌كند كه به طور قطع چنين نقصى از ساحت دين خدا به دور است، براى تبيين نظر اسلام، آيات و روايات را به پنج دسته تقسيم مى‌كنيم:
- برخى از فقر ستايش كرده‌اند؛ - پاره‌اى آن را نكوهش نموده‌اند؛ - تعدادى، فقرا را سفارش به صبر و تحمل كرده‌اند؛ - دسته‌اى، از غنا ستايش نموده‌اند؛ - و دسته‌اى ديگر بشدت، غنا را محكوم كرده‌اند.
اينك با اشاره به پاره‌اى از آيات و روايات، به شرح موارد پنجگانه مى‌پردازيم.
١- ستايش فقر: امام كاظم عليه‌السلام مى‌فرمايد:
«پيامبران، فرزندانشان و پيروانشان به سه خصلت ممتاز گشته‌اند: بيمارى، ترس از پادشاه و فقر.» «١» خداوند متعال در مناجات با موسى (ع) به او فرمود:
«... اذا رَأَيْتَ الْفَقْرَ مُقْبِلًا فَقُلْ مَرْحَباً بِشِعارِ الصَّالِحينَ ...» «٢» هرگاه ديدى فقر و درويشى به تو روى مى‌آورد، بگو: آفرين بر شعار صالحان.
منظور اين گونه روايات، فقر مادىِ اختيارىِ مثبت مى‌تواند باشد كه همان زهد و دل‌