اخلاق اقتصادى(ج1)

اخلاق اقتصادى(ج1) - الهامى نيا، على اصغر و همکاران - الصفحة ٧٠

١٨- پرهيز از سوگند يكى از امورى كه در مبادلات اقتصادى مورد نكوهش قرار گرفته سوگند خوردن است. بديهى است كه سوگند دروغ، حرام و از گناهان بزرگ شمرده شده است، ولى قسم راست هم داراى كراهت شديد است.
فلسفه تشريع سوگند، كشف حقيقت در امور مهمّى است كه به جان، ناموس، آبرو و هستى افراد بستگى داشته و راهى جز خوردن قسم براى دستيابى به آن وجود نداشته باشد. آنهم بايد با تشريفات خاصّى ادا شود، از جمله اين كه بايد در محضر قاضى بوده و به دستور او صورت پذيرد. اين كه اشخاص براى هر موضوع پيش پا افتاده‌اى لب به قسم مى‌گشايند، كارى بس نكوهيده است. قرآن كريم با صراحت، مردم را از اين كار ناشايست باز داشته، مى‌فرمايد:
«وَ لا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمانِكُمْ» «١» خداوند را در معرض سوگندهاى خود قرار ندهيد.
مرحوم شهيد ثانى ضمن طرح اين بحث، از رسول خدا صلى‌اللَّه‌عليه‌وآله چنين نقل مى‌كند:
«وَيْلٌ لِلتَّاجِرِ مِنْ لا وَاللَّهِ وَ بَلى‌ وَ اللَّهِ» «٢» واى بر تجارت كننده از- گفتن- «نه به خدا قسم» و «آرى به خدا قسم».
١٩- پرهيز از ستايش كالاى خود و نكوهش كالاى ديگران‌ تبليغات به هنگام فروش كالا از نظر اسلام امرى ناپسند است؛ زيرا با تأثيرى كه روى قواى فكرى خريدار مى‌گذارد، او را از تعقّل صحيح و تصميم‌گيرى مبتنى بر انديشه سالم باز مى‌دارد. بديهى است اين كراهت در جايى است كه تبليغات مزبور، حاوى مطلب دروغى نبوده و در آن صرفاً به بيان محسّنات جنس و امتيازات آن بر انواع مشابه اكتفا