اخلاق اقتصادى(ج1) - الهامى نيا، على اصغر و همکاران - الصفحة ٧٥
مال باخته و زيان ديده، نه مورد ستايش است و نه مستحقّ پاداش.
٢٥- پرهيز از چانه زدن چنان كه در فراز پيشين گفته شد، سادهانديشى و بىتدبيرى در معامله، امرى ناپسند است و انسان بايد تا مىتواند، طورى معامله كند كه از غبن و زيان، مصون باشد، كالايش را با قيمت بهتر بفروشد و با بهاى نازلترى بخرد. ليكن اين امر بايستى با ديگر آداب معامله هماهنگ باشد و در چارچوب ضوابط و شرايط اخلاقى و شرعى صورت بگيرد.
به عنوان مثال از چانه زدن زياد كه با بزرگوارى و علوّ همت سازگار نيست پرهيز كند.
بويژه اگر فروشنده به هر دليل ناچار باشد، كالايش را بفروشد و مشترى ديگرى هم نداشته باشد. در اين صورت خريدار نبايد با چانه زدن و اصرار ورزيدن، قيمت كالا را تا سر حدّ امكان پايين بياورد.
شخصى خدمت امام صادق عليهالسلام رسيد و عرض كرد: در خواب شبحى ديدم كه از چوب تراشيده شده بود و بر اسبى چوبين سوار بود و شمشيرش را نشان مىداد. و من با وحشت به او مىنگريستم. حضرت فرمود: «تو تصميم دارى شخصى را در امور مربوط به معيشتش فريب دهى! از خدايى كه تو را آفريده و سپس مىميراند بترس- و چنين مكن!-» مرد عرض كرد: «گواهى مىدهم كه به تو دانشى فراوان عطا شده و علم را از معدنش به دست آوردهاى! زيرا يكى از همسايگانم مزرعهاش را براى فروش به من عرضه كرد و من سعى كردم آن را به قيمتى ناچيز از او بخرم چون مىدانم غير از من مشترى ديگرى ندارد.» «١» همچنين در صورتى كه قيمت معيّن شد و معامله پايان پذيرفت، ديگر چانهزدن و كاهش دادن قيمت، در هنگام پرداخت پول كار پسنديدهاى نيست و پيشوايان بزرگوار اسلام از آن نهى فرمودهاند.
زيد شحّام مىگويد: «كالايى را براى فروش، خدمت امام باقر عليهالسلام عرضه