اخلاق اقتصادى(ج1) - الهامى نيا، على اصغر و همکاران - الصفحة ٨٠
صادق عليهالسلام، طىّ دعايى كه خواندن آن را در وقت ورود به بازار به پيروانش توصيه فرموده به درگاه خداوند عرضه مىدارد: «خدايا! به تو پناه مىبرم از اين كه ستم كنم يا مورد ستم واقع شوم.» پشتوانه عملى اين دعا اين است كه انسان در هنگام معامله، با بصيرت و روشن بينى عمل كند و هيچ نكتهاى را اعمّ از مشخّصات دقيق كالا و قيمت آن و نيز، زمان، مكان و نحوه مبادله و شرايط ضمن معامله و ... مجمَل و سربسته نگذارد.
طرفين معامله، هر چند به هم اعتماد كامل داشته و حتّى برادر يا دوست صميمى يكديگر باشند، خوب است در هنگام معامله بيگانهوار عمل كنند و هر كدام با هشيارى كامل راه سوء استفاده ديگرى را مسدود سازند و با تنظيم اسناد معتبر تجارى حقوق خويش را تحكيم و تثبيت نمايند.
بديهى است اگر طرف مقابل، اهل نيرنگ و تقلّب نباشد، هيچ كدام از اين محكم كارىها، به او زيان نمىرساند و او چيزى را از دست نمىدهد. ولى اگر بخواهد از شرايط موجود، به نفع خود، بهرهگيرى خلاف كند، اسناد محكم و مستدلّى كه با امضاى خودش تنظيم شده، دست و پايش را خواهد بست و او را به تسليم در برابر حق و قانون وادار خواهد ساخت.
از آنجا كه بهترين و مطمئنترين راه براى حفظ حقوق دو طرف در معاملات اقتصادى تنظيم سند تجارتى است، آيهاى از قرآن كريم به مؤمنان دستور مىدهد كه هرگاه، معاملهاى مدّتدار- اعمّ از اجاره، خريد، فروش، صلح و ... «١»- با ديگرى انجام دادند، موضوع معامله را با رعايت دقّت و توجّه به تمام جوانب امر در سندى بنويسند و امضا كنند تا زمينه سوء استفاده و اختلاف تا سر حدّ امكان از بين برود و به فرض اين كه اختلافى پيش آمد، به آسانى قابل حل باشد:
«يا أَيُّهَا الَّذينَ امَنُوا اذا تَدايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلى أَجَلٍ مُسَمّىً فَاكْتُبُوهُ» «٢»