طلبكار، به تعبير روايات «سهل الاقتضاء» باشند و بر بدهكاران خود سخت نگيرند.
چنين برخوردى موجب بركت يافتن كار و كسب آنان خواهد شد. «١» قرآن كريم ادب برخورد با بدهكار را اين‌گونه به ما آموخته است:
«وَ إِنْ كانَ ذُو عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ إِلى‌ مَيْسِرَةٍ» «٢» و اگر- بدهكار- در تنگناى معيشت است، تا گشايش كارش به او مهلت داده شود.
٢٨- نوشتن معاملات و ثبت بدهيها تراكم كار و كثرت داد و ستدها اغلب به اندازه‌اى است كه همه آنها را نمى‌توان به خاطر سپرد و ممكن است انسان آنها را فراموش كند و در نتيجه برخى از حقوق خودش يا فردى كه طرف معامله اوست از بين ببرد و نيز ممكن است، انسان به گمان اين كه اوضاع، همواره طبق روال عادى پيش مى‌رود، نيازى به ثبت داد و ستدها و قرض و طلبها احساس نكند. ولى حوادث و پيشامدها هميشه قابل پيش‌بينى نيستند، چه بسا يكى از طرفين معامله، ناگهان بميرد، يا بيمار يا ديوانه شود، يا اتّفاقى برايش بيفتد كه خودش نتواند، پاسخگوى طرفهاى معامله باشد. به عنوان مثال، بر اثر مرگ او، اموالش به ورثه منتقل شود.
بديهى است در اين صورت ورثه مزبور بايد بدانند، كه از چه كسانى طلبكار و به چه كسانى چه مقدار بدهكار است، تا در مقام استيفاى حقوق خود و ديگران برآيند و ذمّه او را كه دستش از اين جهان كوتاه شده برى سازند.
پس براى آن كه حقوق طرفين معامله همواره محفوظ بماند و پيشامدهاى گوناگون، موجب خلط مسائل و سردرگمى در محاسبات نشود و در نهايت حقّى از كسى ضايع نگردد، شايسته است، انسان كلّيه دريافتها، پرداختها، بدهيها و مطالبات روزانه خود را با ذكر جزئيّات در دفترى ثبت كند، تا در مواقع لزوم، دچار ابهام و اشتباه نشود.
امام باقر عليه‌السلام در اين باره مى‌فرمايد: