اخلاق اقتصادى(ج1) - الهامى نيا، على اصغر و همکاران - الصفحة ٥١
قدرى به تأخير بيندازد. در اين شرايط اگر طرف معامله انسان، فردى كم ظرفيّت و پست باشد، ممكن است، آبرو و اعتبار انسان را به خطر اندازد. به گونهاى كه جبرانش بسادگى امكان پذير نباشد.
در روايتى نقل شده كه يكى از اصحاب امام صادق عليهالسلام براى ايشان از شخصى مقدارى موادّ خوراكى قرض گرفته بود. شخص مزبور، چندين بار به حضرت مراجعه كرده، بر پرداخت طلب خود اصرار مىورزيد. امام صادق عليهالسلام به آن صحابى كه از سوى حضرت اين قرض را گرفته بود، فرمود:
«الَمْ أَنْهَكَ أَنْ تَسْتَقْرِضَ لى مِمَّنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ فَكانَ» «١» آيا به تو نگفته بودم كه برايم از آدم نوكيسهاى كه قبلًا چيزى نداشته و تازه به نان و نوايى رسيده قرض نگيرى؟! خلاصه، همچنان كه مجاورت با سرمازدگان، از حرارت انسان مىكاهد، در معامله با فرومايگان نيز، احترام و حيثيّت آدمى در معرض زوال و نقصان قرار مىگيرد.
٧- پرهيز از شغلهاى كاذب و ناپسند شغلهاى درآمدزا در جامعه فراوانند و با پيشرفت دانش بشرى، روز به روز گسترش و تنوّع بيشتر مىيابند. از آنجا كه اسلام، كسب درآمد را هدف اصلى انسان نمىداند، بلكه آن را وسيلهاى براى رسيدن به اهدافى عاليتر مىشمارد، همه مشاغل را به يك چشم نگاه نمىكند و آنها را بسته به منافع و زيانهايى كه براى فرد و جامعه در بردارند مورد ارزيابى قرار مىدهد. به همين دليل از نظر اسلام، مبادرت به پارهاى از مشاغل، تا حدودى كه نيازهاى ضرورى جامعه تأمين شود، واجب كفايى است و احراز برخى شغلها به خاطر زيانهاى چشمگيرى كه براى فرد و جامعه در پى دارند، حرام و ممنوع است، از قبيل شراب فروشى «٢».
اخلاق اقتصادى(ج١) ٥٧ ٩ - اكتفا به سود اندك ص : ٥٥