٤- سخاوت و بخل‌ در شريعت مقدّس اسلام، هم راههاى كسب و درآمد، بايستى معقول، مشروع و حساب شده باشد، و هم هزينه و خرج آن و در اين راستا تبذير، اسراف، حيف و ميل و تلف كردن ثروت از يك سو و تنگ نظرى، خسّت، ثروت اندوزى و گنجورى از سوى ديگر، بشدّت ممنوع و نكوهش شده است و در عوض، سخاوت، مورد تمجيد قرار گرفته است.
«اسراف» و «بخل» دو سوىِ افراط و تفريط در مصرف ثروت است و «سخاوت» حدّ ميانه آنهاست؛ بخل، خوددارى از مصرف مال در موارد لازم است و اسراف، هزينه ثروت در موارد غير لازم و سخاوت مصرف ثروت است به اندازه ضرورى. «١» حقيقت سخاوت‌ در عرف شرع، تنها هزينه كردن اموال و گشاده دستى، مصداق سخاوتمندى قرار نمى‌گيرد؛ بلكه «حقّ» بودن آن، ملاك و مورد نظر است. پس آنچه ثروتمند در بيراهه و به ناحق هزينه مى‌كند، سخاوت شرعى و پسنديده نيست نظير بخشش ثروت به منحرفان، تبهكاران، متجاوزان و مانند آن.
و نيز كسى كه حقوق واجب و ضرورى را نپردازد و در عوض، اموال خويش را در راههاى دلخواه خود مصرف نمايد؛ مثل آنكه خمس و زكات و نفقه همسر و فرزندان را ندهد، ولى به ديگران بذل و بخشش نمايد. چنين كسى از سخاوت واقعى بيگانه است.