اخلاق اقتصادى(ج1) - الهامى نيا، على اصغر و همکاران - الصفحة ٢٨
الْمُتَوَكِّلُونَ» «١» چه كسانى هستند؟ فرمود: آنان كشاورزانند.» «٢» زيرا، گرچه، آماده سازى زمين، غرس كردن، بذرافشانى و ... به عُهده كشاورز است، ولى عوامل رويش و رشد چون «ابر و باد و مه و خورشيد و فلك» از آنِ خداوند است. از اين رو، قرآن، احياى زمين، پرورش گياهان و به ثمر رسيدن درختان و بطور كلى زراعت را به خداوند نسبت مىدهد و با اين تعليم آسمانى به مردم آگاهى مىدهد كه كارهاى خود را به اميد خدا انجام دهند، خير و بركت از او بخواهند. به مهارت، تجربه، و داشتن تجهيزات پيشرفته، مغرور نشوند و با دلگرمى و اعتماد به خدا، به كشت و كار بپردازند. خداوند مىفرمايد:
«افَرَأَيْتُمْ ما تَحْرُثُونَ اأَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ امْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ» «٣» آيا به آنچه كشت مىكنيد مىنگريد؟ آيا شما آن را مىرويانيد يا ما روياننده هستيم؟
در جاى ديگر، نه تنها روياندن و به كمال رساندن گياهان را به خودش نسبت مىدهد، بلكه شكافتن زمين و فرود آوردن آب و آبيارى آنها را نيز به خود نسبت داده، مىفرمايد:
«انَّا صَبَبْنَا الْماءَ صَبّاً ثُمَّ شَقَقْنَا الْارْضَ شَقّاً فَانْبَتْنا فيها حَبّاً وَ عِنَباً وَ قَضْباً وَ زَيْتُوناً وَ نَخْلًا وَ حَدائِقَ غُلْباً وَ فاكِهَةً وَ ابّاً مَتاعاً لَكُمْ وَ لِانْعامِكُمْ» «٤» ما آب فراوان از آسمان فرو ريختيم، سپس زمين را از هم شكافتيم و در آن، دانههاى فراوانى رويانديم، انگور و سبزى بسيار، و زيتون و نخل زياد و باغهايى پردرخت و ميوه و چراگاه، تا وسيلهاى براى بهرهگيرى شما و چهار پايانتان باشد.
از ديدگاه قرآن، در كشاورزى و برخوردارى از مواهب طبيعت تنها عوامل مادّى و كار و كوشش كافى نيست، بلكه داشتن ايمان و پيوند معنوى با خداوند از شرايط عمران و آبادانى است و اين حقيقت، از آياتى به دست مىآيد. از جمله: