اخلاق اقتصادى(ج1) - الهامى نيا، على اصغر و همکاران - الصفحة ٢٠
«عَدُوُّ الْعَمَلِ الْكَسَلُ» «١» تنبلى و سستى دشمنِ كار است.
نشانههاى سستى و تنبلى تنبلى نشانههايى دارد كه با آنها مىتوان افراد سست عنصر را از افراد سخت كوش باز شناخت از جمله:
١- تكيه به آينده: يعنى كارها و بويژه كارهاى مهم را به آينده موكول مىكند.
٢- توقّع زياد: اكثر اوقات انتظار دارند كه كارهايشان را ديگران انجام دهند.
٣- توجيه بيكارى: افراد بىحال كه حوصله هيچ كارى را ندارند، تنبلى و سستى خود را به صورتهاى مختلف توجيه مىكنند، تا از اين راه روان خود را آرامش بخشند و از عذاب وجدان رها شوند؛ دنبال كارهاى توليدى نمىروند، معامله انجام نمىدهند و كارهاى خدماتى نمىپذيرند و در بيان علّت آن مىگويند: دنيا ارزش ندارد، انسان بايد به مقدار اندك و به «قوت لايموت» بسنده كند. بسان انبياء و ائمّه كه در دنيا زهد را پيشه خود قرار مىدادند. در حالى كه «زهد» در نظر او بهانهاى بيش نيست و تنها عامل رهايى از كار و مسؤوليّتها، كم همتى و تن پرورى است.
«بَلِ الْانْسانُ عَلى نَفْسِهِ بَصيرَةٌ وَ لَوْ الْقى مَعاذيرَهُ» «٢» بلكه انسان خودش از وضع خود آگاه است، هر چند (در ظاهر) براى خود عذرهايى بتراشد.
كار به قدر لازم نه افراط و نه تفريط (اجمال در طلب روزى)
گر چه قرآن، پيروانش را به فعّاليّت و كار و توليد فرا مىخواند، ولى آن را تنها، وسيله و مجراى طبيعى جلب روزى مىداند و نه عامل مؤثّر و علّت اصلى آن، زيرا روزى همگان در پيش خداوند تقسيم شده است: