فرزند، پدر و مادر و ٢- آن را به عهده ولى امر نهاده كه در صورت ضرورت و صلاحديد از مردم مطالبه كند، مثل بودجه‌هاى اضطرارى، هزينه جنگى و ٣- تعيين موارد آن را به عهده عقل نهاده مثل هزينه مال براى نجات جان انسان يا حيوان و مانند آن.
ب- مستحب: انفاق مستحب از كرم و سخاوت فرد، سرچشمه مى‌گيرد و اندازه معيّنى هم ندارد و هر كس مى‌تواند به اختيار و ميل خود آن را مصرف كند، اين نوع انفاق، به طور معمول در حيطه اخلاق قرار مى‌گيرد و اقدام به آن، تقويت بزرگوارى، تهذيب نفس، حسن روابط انسانى و ثواب و پاداش الهى را در پى دارد و هر چه انسان بيشتر به آن اقدام كند، از اجر بيشترى برخوردار خواهد شد.
نمودهاى انفاق مستحبّى فراوان است مانند؛ صدقه، هديه، وليمه، ميهمانى، كارهاى عام‌المنفعه، عقيقه، قربانى، تقبّل هزينه‌هاى تبليغات‌دينى، ساختن مسجد و حسينيه و تشويق به انفاق‌ علاوه بر آيات متعدد قرآن، معصومين عليهم‌السلام نيز با سيره و سخن خويش، به شكلهاى گوناگون، مسلمانان را به اين كار خداپسندانه ترغيب كرده‌اند كه جمع‌آورى آنها تدوين كتابهاى مستقلّى را مى‌طلبد، در اينجا براى تبرّك و استشهاد، به آوردن چند نمونه بسنده مى‌كنيم:
«الَّذينَ يُنْفِقُونَ امْوالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهارِ سِرّاً وَ عَلانِيَةً فَلَهُمْ اجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ» «١» آنان كه اموال خويش را شب و روز، نهان و عيان، انفاق مى‌كنند، اجرشان نزد پروردگارشان، محفوظ است و بيمى بر آنها نيست و غمگين هم نمى‌شوند.