غلام همّت آنم كه زير چرخ كبود ز هر چه رنگ تعلّق پذيرد آزاد است‌ كسى كه خود را به سختى و محروميّت عادت نداده و نمى‌تواند به كم قانع باشد، در رويارويى با كمبودهاى روزافزون زندگى مادّى، ناچار خواهد شد، عزّت و كرامت انسانى خود را به بهايى ناچيز، در معرض فروش بگذارد و از سرمايه گران سنگ آبرو و آزادگى خويش براى رسيدن به آمال دنيوى، صرف نظر كند. چه بسا در اين بين به سراغ اشخاص فرومايه و كم ظرفيّت رود و از آنان چيزى تقاضا كند. صرف اين تقاضا، گذشته از اين كه ممكن است با پاسخ منفى هم رو به رو شود، موجب خواهد شد كه آنان، از آن پس به چشم حقارت به او بنگرند، يا درصدد سوء استفاده از مقام و موقعيت او برآيند، و او را وسيله‌اى براى نيل به اهداف پليد خود قرار دهند.
به على عليه‌السلام خبر دادند، كه شريح قاضى، خانه‌اى را افزون بر نيازش به قيمتى گزاف خريدارى كرده، حضرت او را طلبيده ضمن نكوهش او به خاطر انجام اين كار فرمود:
«اگر در وقت خريد، نزد من مى‌آمدى، سندى برايت تنظيم مى‌كردم كه با خواندن آن، در خريد چنين خانه‌اى به يك درهم رغبت نمى‌كردى!» آنگاه حضرت، متنى را به عنوان پيش‌نويس سند به او ارائه فرمود كه در بخشى از آن چنين آمده است:
«إِشْتَرى‌ هذَا الْمُغْتَرُّ بِالْامَلِ، مِنْ هذَا الْمُزْعَجِ بِالْأَجَلِ، هذِهِ الدَّارَ بِالْخُرُوجِ مِنْ عِزِّ الْقَناعَةِ، وَالدُّخُولِ فى‌ ذُلِّ الطَّلَبِ وَالضَّراعَةِ» «١» اين فريب خورده آرزو، از آن رانده اجل، چنين خانه‌اى را به بهاى از دست هشتن شكوه قناعت و گام نهادن به قلمرو دريوزگى و خوارى‌ اخلاق اقتصادى(ج‌١) ١٤٦ الگوى مصرف از نظر اسلام ص : ١٢٥ خريدارى كرده است.
٥- رعايت قوام و اعتدال: عموم دستورات اسلام بر پايه اعتدال و ميانه‌روى استوار است و مصرف نيز از اين كلّيت مستثنا نيست. البته اگر انسان به حدّى از اعتلاى روحى‌