اخلاق اقتصادى(ج1)

اخلاق اقتصادى(ج1) - الهامى نيا، على اصغر و همکاران - الصفحة ١٣٤

كسى زينتهاى الهى را كه براى بندگان خود آفريده و روزيهاى پاكيزه را حرام كرده است؟» ٣- زهد: يكى ديگر از معيارهايى كه شايسته است، بر شيوه مصرفى انسان، حاكميّت داشته باشد، زهد است. آدمى بايد در مصرف مواهب الهى زاهدانه برخورد كند.
برخى به غلط، چنين پنداشته‌اند كه زهد به معناى پرهيز از نعمتهاى دنيوى و اعراض از لذايذ مادّى است. از نظر اين افراد، زاهد كسى است كه به دنياى مادّى پشت پا زده و از نعمتهاى جهان، جز در حد ضرورت استفاده نمى‌كند، در جهت بهبود وضع مادّى خود و خانواده‌اش نمى‌كوشد و براى سازندگى اين جهان نيز قدمى برنمى‌دارد.
اين برداشت منفى از زهد، هرگز مورد نظر اسلام نبوده و پيشوايان بزرگوار اسلام، هر جا با مظاهر چنين تفكّرى برمى‌خوردند، بشدّت آن را طرد و نفى مى‌كردند و پيروان خود را از گرايش به آن برحذر مى‌داشتند.
گرچه واژه زهد، جز يك مورد در قرآن به كار نرفته، ليكن خوشبختانه هم آياتى كه معناى مثبت و سازنده زهد را بيان مى‌كنند، بسيارند و هم در روايات معصومين عليهم‌السلام معناى آن به خوبى تبيين شده است.
از ديدگاه فرهنگ اسلام، زهد به معناى مصرف نكردن مواهب الهى نيست، بلكه به اين معناست كه آدمى در ضمن بهره‌گيرى از نعمتهاى خداوند در اين جهان، به دنيا دل نبندد و وابسته نشود، خود را به آن نفروشد، و تمام همّتش را صرف به دست آوردن آن نكند. آيه‌اى از قرآن كريم، در نكوهش از دنيا پرستان مى‌فرمايد:
«الَّذينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنا وَ رَضُوا بِالْحَيوةِ الدُّنْيا وَاطْمَأَنُّوا بِها وَالَّذينَ هُمْ عَن اياتِنا غافِلُونَ» «١» آنان كه ايمان و اميد به ملاقات ما- و روز رستاخيز- ندارند و به زندگى دنيا خشنود شدند و بر آن تكيه كردند و آنها كه از آيات ما غافلند.
به روشنى پيداست كه در آيه فوق و آيات مشابه آن، بحثى از مذمّتِ مصرف نعمتها و