آشنايى با تفاسير و مفسران

آشنايى با تفاسير و مفسران - علامی، ابوالفضل؛ فرقانی، قرت الله؛ حسینی، على - الصفحة ٩٣

تفسيرهاى مشهور اهل سنت‌ رحمة من الرحمن فى تفسير اشارات القرآن‌ نام معروف آن، تفسير محى الدين عربى است، گويش آن عربى و داراى چهار جلد است اين تفسير نوشته «محى الدين بن عربى» بوده و داراى سبك عرفانى و رمزى است. «١» كتاب ديگرى با نام «تفسير القرآن الكريم» به ابن عربى نسبت داده شده، كه در دو جلد چاپ شده است، ولى در واقع تأويلات ملّا عبدالرزاق كاشانى مى‌باشد و مربوط به ابن عربى نيست.
تفسير «رحمة من‌الرحمن ...» كه بيشتر جنبه عرفانى و تأويلى دارد، گردآورى شده از مجموع تأليفات ابن عربى است، بويژه كتاب فتوحات و فصوص و كتابهاى مختصر تفسيرى وى.
با تعريفهاى متداول تفسير نمى‌توان نام اين مجموعه را تفسير ناميد، بلكه بيشتر كشفيات و القاى نظرات عرفانى مؤلف و تطبيق آن آشنايى باتفاسير و مفسران ١٠٣ تفسير صافى ص : ١٠٢ با آيات قرآن است، گر چه از دقت و نكات تفسيرى هم خالى نيست.
در حاشيه اين تفسير، «ايجاز البيان فى ترجمة القرآن» محى الدين ابن عربى آورده شده است. تاريخ گردآورى اين كتاب ١٤٠٩ ه. ق مى‌باشد. «٢» مكتب ابن عربى در تفسير: ابن عربى، خود، در اين باره چنين مى‌گويد:
«همان‌طور كه تنزيل اصل قرآن بر پيامبران، از پيش خداوند بوده است، تنزيل فهم آن بر قلوب مؤمنان نيز، از ناحيه حضرت حق صورت مى‌پذيرد ... بنابراين، شرح قرآن نيز، خود تنزيل ديگرى بر قلوب مؤمنان اهل علم از طرف خداوند مى‌باشد. در اين باره، على بن ابيطالب عليه السلام فرموده است.
«ما هُوَ الَّا فَهْمٌ يُؤْتيهِ اللَّهُ مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ فى‌ هذَا الْقُرْانِ» او فهم قرآن را بخششى الهى معرفى نموده كه دانشمندان اهل معرفت نسبت به اين‌