خلاصه‌ فهم صحابه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در برخورد با سخنان پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و كلام الهى متفاوت بود، برخى از آنان با آگاهى از لغات عرب، و ويژگيهاى شخصى و ملازمت بيشتر با پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله به چشمه سار دانش پى برده و در تفسير قرآن نيز سرآمد بودند ولى برخى از آنان در فهميدن ظواهر كلام الهى نيز ناتوان بوده و هيچ‌گونه مطلب تفسيرى از آنان نقل نشده است.
حضرت على عليه السلام داراى ويژگيهاى بسيار زياد و فوق تصور است و به دليل عصمت علمى و عملى وفراگرفتن علوم فراوان از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله از جرگه مفسران عادى خارج است و نمى توان اورا جزو مفسران معمولى دانست.
ابن عباس، ابن مسعود و ابى بن كعب از مشهور ترين مفسران صحابه به شمار مى‌آيند.
محققان اسلامى على‌رغم سن كم ابن عباس، وى را از اصحاب پيامبراكرم صلى الله عليه و آله به شمار آورده و حوادثى را كه بيانگر ارتباط نزديك او با پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله است ثبت كرده‌اند. او بدون واسطه از محضر پيامبر صلى الله عليه و آله و اميرمؤمنان عليه السلام بهره‌هاى فراوانى برده است. وى تمام علم خود درتفسير را مرهون حضرت على عليه السلام مى داند. ابن عباس بر علوم و فنون مختلف و به ويژه در زمينه تفسير آگاهى بسيارى داشته تاجايى، كه او را ملقّب به «فارس القرآن» و «ترجمان القرآن» و ... نموده‌اند.