خلاصه‌ احساس نياز به تفسير تنها مربوط به زمان هاى پس از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نيست؛ بلكه مسلمانان در زمان آن حضرت نيز نياز به تبيين و تفسير آيات را احساس كرده و به همين جهت براى روشن شدن معانى آن به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مراجعه مى‌كردند.
اولين مفسر قرآن، شخص رسول اكرم صلى الله عليه و آله مى باشد كه به دستور خداوند متعال، مأمور تعليم و تبيين مقاصد كتاب الهى گرديد. پس از آن حضرت، امير المؤمنان على عليه السلام اين مأموريت را ادامه داده و به امر تفسير قرآن اشتغال داشت، تا جايى كه خود را سخنگوى قرآن معرفى نمود.
صحابه نيز به پيروى از آن بزرگواران به امر تفسير قرآن پرداختند. تفسير آنان بيشتر در محدوده ادبيات، شأن نزول و نقل روايات تفسيرى بوده است.
تدوين تفسير در آغاز بدين صورت شروع شد كه روايات مربوط به قرآن در كتابهاى حديث به عنوان بابى مستقل نوشته شد. سپس با اهتمام گروهى از مسلمانان به تدريج كتابهاى تفسير، بر مبناى تفسير نقلى تدوين شد و اين روند تا نيمه اول قرن سوم ادامه يافت. پس از آن، تفسير به عنوان موضوعى مستقل مورد بحث قرار گرفت.
مسائل كلامى، جانبدارى از ديدگاههاى خاص و تبحر برخى مفسران در رشته‌هاى مخصوص علوم مانند ادبيات، فلسفه، و علوم روز باعث بوجود آمدن تفسيرهاى گوناگون گرديد.
پرسش‌ ١- چرا مسلمانان براى فهم درست‌قرآن، به علم تفسير نيازمندند؟
٢- اولين معلم قرآن كيست؟
٣- پس از رحلت پيامبراكرم صلى الله عليه و آله چه كسانى به امر تفسير پرداختند؟
٤- تاريخچه تدوين تفسير را بطور اختصار بنويسيد.
٥- چه عواملى سبب پيدايش تفاسير مختلف گرديده است؟