مفسران و تفاسير قرن دوم، سوم و چهارم (١)
عده‌اى از دانشمندان اسلامى در قرن دوم هجرى به امر تفسير اشتغال داشته‌اند؛ ولى متأسفانه هيچ اثر تفسيرى از آنان برجاى نمانده و تنها نام آنان در نوشته‌هاى ديگران به عنوان كسانى كه در تفسير نيز آثارى داشته و يا مشغول به تدريس و نقل تفسير بوده‌اند، به يادگار مانده است. ما در اين قسمت، تنها به ذكر نام آنان و شرح مختصرى پيرامون برخى از آنان مى‌پردازيم.
مفسران معروف شيعه‌ اسامى ايشان عبارت است از: ابان بن تغلب، ابوبصير، ابو حمزه ثمالى، ابوبكر بن داوود سرخسى، عبدالرّزاق بن همّام، زياد بن منذر، عطيه و هشام بن سالم.
ابان بن تغلب: او امام سجاد، امام باقر و امام صادق عليهم السلام را درك كرده و در نزد ايشان داراى قدر و منزلت خاصى بوده است. ابان احاديث و علوم فراوانى از آنان آموخته و كتابهايى در تفسير، قرائت، معانى قرآن و غريب القرآن تأليف نموده است.
امام صادق عليه السلام بعضى از شيعيان را براى شنيدن احاديث به نزد او رجوع داده است.
آن حضرت درباره مرگ او فرموده «خداوند ابان بن تغلب را رحمت كند، به خدا قسم، از مرگ ابان، قلبم به درد آمد.». تاريخ وفات او را سال ١٤١ ه. ق نوشته‌اند. «١»