در اين درسها به خواست خدا با مفسران، تفاسير و روشهاى آنان آشنا خواهيم شد.
مفسران قرن اول (صحابه)
پس از وفات پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله عده‌اى از صحابه، تفسير و تعليم قرآن را به عهده گرفته و مرجعى براى مسلمانان در آموزش قرآن شدند. آنان مطالب تفسيرى را بيشتر به شكل روايت مسند از رسول خدا صلى الله عليه و آله نقل مى كردند. مجموع روايات نقل شده از آنان به دويست و چهل حديث مى‌رسد كه سند بسيارى از آنها ضعيف و حتى برخى از آنها غير قابل قبول است. آنان گاهى نيز تفسير آيات را در صورت اظهار نظر بدون اينكه به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نسبت دهند نقل مى‌كرده‌اند. «١» بيشتر اين اظهار نظرها مربوط به شأن نزول آيات است و مقدارى نيز مطالبى است كه از دانشمندان اهل كتاب (يهود و نصارا) كه ايمان آورده بودند، گرفته شده بود.
مشخصات تفسيرى اين دوره‌ اين دوره به دليل آغاز بحث‌هاى تفسيرى، داراى خصائص مربوط به خود است كه عبارتنداز:
١- تمام قرآن تفسير نمى‌شد، بلكه جاهايى كه به نظر صحابه نيازمند توضيح بوده است تفسير مى شد. اين نياز به تناسب دورشدن از عصر رسول الله صلى الله عليه و آله بيشتر احساس مى‌شد تا زمانى كه شامل تفسير تمام آيات گرديد.
٢- در فهم معانى آيات در ميان مفسران صحابه اختلاف بسيار كم بود.
٣- بيشتر به معناى مختصر و اجمالى آيات قناعت مى‌كردند و تفصيل مطالب را لازم نمى‌دانستند. از اين جهت گاهى تنها به معناى لغوى الفاظ اكتفا مى‌شد.
٤- به دليل اين كه هنوز مذاهب مختلف به وجود نيامده بود، مفسران از تفسير براى اثبات عقيده‌اى بهره نمى‌گرفتند و نيز استنباط احكام فقهى از آيات قرآنى خيلى نادر بود.