آشنايى با تفاسير و مفسران - علامی، ابوالفضل؛ فرقانی، قرت الله؛ حسینی، على - الصفحة ٨٤

بزرگ اهل سنت در قرن پنجم و ششم هجرى است. او در سال ٤٦٧ ه. ق در خوارزم به دنيا آمد. وى مقدمات علوم اسلامى رادر زادگاهش فرا گرفته، براى تعميق آن به بخارا رفت و سرانجام راهى مكه مكرمه شده در آنجا رحل اقامت افكند و عاقبت در سال ٥٣٨ ه. ق كه آهنگ بازگشت به وطن خود را داشت در «گرگانج» «١» بدرود حيات گفت. «٢» مفاتيح الغيب‌ «مفاتيح الغيب» به نامهاى تفسيركبير و تفسير فخر رازى هم مشهور است. مؤلف آن محمد بن عمر فخررازى است. زبان اين تفسير عربى است و داراى ٣٢ جزء و در شانزده جلد جمع‌آورى شده و بارهادرايران، لبنان، و ساير كشورهاى اسلامى به چاپ رسيده است.
شيوه نگارش: روش فخر رازى در نوشتن تفسيركبير چنين است كه بدون هيچ مقدمه‌اى وارد تفسير سوره مى‌شود و گاه در ضمن مقدمه‌اى كوتاه، چشم‌انداز كلّى سوره يا بخشى از آن را بيان مى‌كند. آن گاه ابعاد مختلف آيه و يا آيات را بادقت تمام به كوچكترين اجزاى سازنده آن تجزيه مى‌كند و از همه زوايا بدان مى‌نگرد و با عنوان‌هاى «سؤال»، «مسأله» و ... جنبه‌هاى گوناگون آن را به بحث و بررسى مى‌كشد. وى از هرآنچه در تبيين و تفسير آيات سودمند باشد بهره مى‌جويد، بطورى كه در بسيارى از جاها، تفسير او صبغه تفسيريش را از دست مى‌دهد و به گفته ذهبى كتاب وى، بيشتر به يك دايرةالمعارف علم كلام و علوم طبيعى شبيه است. «٣» فخر رازى و مكتب اشاعره: از نكات حائز اهميت در تفسير كبير آن است كه با توجه به جانبدارى شديد فخررازى از مكتب اشاعره، وى در اين تفسير سعى فراوانى در تطبيق آيات با ديدگاههاى اشاعره دارد و در هر مناسبت به مخالفان خود تاخته و در برابر عقايد معتزله، كراميه و شيعه ايستادگى مى‌كند. به دليل وجود بحثهاى فراوان كلامى در اين كتاب تفسير وى تفسير كلامى قلمداد شده است. او شبهات و ايرادات معتزله و ديگر